EM บอล ช่วยฟื้นฟูป่าชายเลนอย่างยั่งยืน ผลติดตาม 4 ปี ต้นโกงกางรอดกว่า 80%
EM บอล ช่วยปรับสภาพดินเลนและส่งเสริมการเติบโตของต้นโกงกางอย่างไร
EM บอล ช่วยสร้างป่าชายเลน อย่างยั่งยืน ผลสำเร็จ 4 ปี ฟื้นฟูป่าชายเลนที่เทศบาลตำบลเนินพระ อำเภอเมือง จังหวัดระยอง
เมื่อวันที่ 10 - 11 สิงหาคม 2569 กลุ่มบริษัทกัลฟ์ หรือ GULF และ บริษัทกัลฟ์ เอ็มทีพี แอลเอ็นจี เทอร์มินอล จำกัด (GMTP) นำโดย ดร.กฤษณ์ พงษ์เทพิน ผช.ผอ.ฝ่ายชุมชนสัมพันธ์ ฯ (GULF) วิทยากรส่งเสริม “โครงการฟื้นฟูป่าชายเลนด้วยนวัตกรรมจุลินทรีย์ ฯ จ.ระยอง ” ร่วมกับ เครือข่ายเมืองจุลินทรีย์เพื่อสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจชุมชน (Bio city) นำโดย นายเดชา สุวรรณสาร(ประธานชมรมช่างภาพสื่อมวลชนระยอง) ในบทบาท ที่ปรึกษาและกรรมการบริหารเครือข่ายเมืองจุลินทรีย์ ฯ ร่วมลงพื้นที่ติดตามความก้าวหน้าของโครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติป่าชายเลน ณ เทศบาลเมืองเนินพระ อำเภอเมือง จังหวัดระยอง ซึ่งมีการปลูกต้นโกงกางเพิ่มเติมในพื้นที่เสื่อมโทรม พร้อมได้นำจุลินทรีย์ EM บอล และปุ๋ยน้ำชีวภาพ ฯลฯ ใส่เพิ่มเติมในแปลงปลูกป่าชายเลนแห่งนี้ เป้าหมายเพื่อยกระดับความสมบูรณ์ของระบบนิเวศป่าชายเลน และแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์ทะเล ให้เติบโตสมบูรณ์และอย่างยั่งยืน ซึ่งผลสรุปจากการติดตามประเมินผล มีดังนี้
ดร.กฤษณ์ พงษ์เทพิน (GULF) ได้มีการติดตามและนำจุลินทรีย์ไปฟื้นฟูตั้งแต่เริ่มปลูกต่อเนื่องเป็นระยะ และสรุปผลการดำเนินงาน ใน 4 ปี ที่ผ่านมา หลังจากใช้นวัตกรรมจุลินทรีย์ชีวภาพเข้ามาช่วยในการปลูกป่าโกงกางแห่งนี้ กว่า 2,000 ต้น พบว่า ได้ผลสำเร็จค่อนข้างดีมาก มีอัตราการรอด กว่า 80 % มีเติบโตต่อเนื่องสูงกว่า 3-7 เมตร ลำต้นขยายมากขึ้น บริเวณรากมีการแตกราก และรากค้ำยันที่แข็งแรงจำนวนมาก ฝังลึกลงในดินอย่างมั่นคงแข็งแรง และบางต้นติดดอกออกฝักแล้ว หมายถึงความพร้อมที่จะขยายพันธุ์ตามธรรมชาติได้แล้ว ซึ่งต่างจากปกติเนื่องจากการฟื้นฟูป่าชายเลนทั่วไปมักเจอปัญหาอัตราการรอดชีวิตต่ำ เนื่องจากสภาพดินเลนมีความเป็นกรดสูง ขาดออกซิเจน และมีสารอันตรายสะสม
ข้อสรุปเบื้องต้น พบว่า การปลูกป่าโกงกางในครั้งนี้ด้วยนวัตกรรมจุลินทรีย์ EM บอล พบว่า จุลินทรีย์ส่งผลให้เกิดย่อยสลายสารอินทรีย์และปลดปล่อยธาตุอาหารจากการย่อยสลายซากพืชซากสัตว์ในดินเลน และตรึงไนโตรเจน รวมทั้งย่อยสลายฟอสฟอรัสและพแทสเซียมให้อยู่ในรูปที่รากพืชสามารถดูดซึมไปใช้ได้ทันที การบำบัดสารพิษในดิน (Bioremediation): จุลินทรีย์กลุ่มที่มีประสิทธิภาพช่วยลดปริมาณก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์ (ก๊าซไข่เน่า) และความเป็นกรดในดินเลน ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้รากพืชเน่าเสีย มีการกระตุ้นการเจริญเติบโตของราก (Root Stimulation) พบว่ารากขยายมากและแข็งแรง จุลินทรีย์บางชนิดสร้างสารกลุ่มฮอร์โมนพืช (เช่น ออกซิน) ช่วยส่งเสริมให้รากค้ำยัน (Prop roots) และรากหายใจ (Pneumatophores) แตกแขนงได้ดีขึ้น ส่งผลให้ต้นไม้มีความมั่นคง ยึดเกาะดินเลนได้แน่น และทนทานต่อแรงคลื่นลมชายฝั่ง
จากการติดตามผลเชิงประเมิน พบว่านวัตกรรมชีวภาพดังกล่าวช่วยสร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญจับต้องได้เป็นที่ประจักษ์ อัตราการเติบโตค่อนข้างเป็นไปแบบก้าวกระโดด มีลำต้นที่แข็งแรง ใบดกเขียวสมบูรณ์ และมีความสูงเฉลี่ยพุ่งสูงถึง 3 – 7 เมตร เป็นการเพิ่มพื้นที่สีเขียว และการดูดซับดูดซับคาร์บอน (Carbon) และ จะเพิ่มศักยภาพในการกักเก็บก๊าซเรือนกระจกได้อีกด้วย
ผลการติดตามตลอด 4 ปี สะท้อนให้เห็นว่า การฟื้นฟูป่าชายเลนไม่ใช่เพียงการปลูกต้นไม้เพิ่ม แต่ยังต้องให้ความสำคัญกับสภาพดิน ระบบราก และความสมดุลของระบบนิเวศโดยรอบ การประยุกต์ใช้ EM บอล หรือลูกบอลจุลินทรีย์ ร่วมกับการดูแลพื้นที่อย่างต่อเนื่อง จึงเป็นอีกหนึ่งแนวทางที่ช่วยสนับสนุนกระบวนการฟื้นฟูธรรมชาติให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม
EM บอล สามารถนำมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการจัดการสิ่งแวดล้อม โดยอาศัยการทำงานของจุลินทรีย์ที่ช่วยย่อยสลายอินทรียวัตถุและสนับสนุนการปรับสมดุลของสภาพแวดล้อมในพื้นที่ที่เหมาะสม เหมาะสำหรับการประยุกต์ใช้ในกิจกรรมฟื้นฟูแหล่งน้ำ พื้นที่ชุ่มน้ำ หรือโครงการอนุรักษ์ระบบนิเวศต่าง ๆ ภายใต้การใช้งานที่ถูกวิธีและการติดตามผลอย่างต่อเนื่อง
สำหรับหน่วยงาน องค์กร หรือชุมชนที่กำลังมองหาแนวทางในการนำ EM บอล ไปประยุกต์ใช้กับกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม การฟื้นฟูพื้นที่ หรือโครงการเพื่อสังคมและความยั่งยืน สามารถศึกษารูปแบบการใช้งานที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ เพื่อให้จุลินทรีย์ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพและสร้างประโยชน์ต่อระบบนิเวศในระยะยาว
